Farmacotherapie - Antibiotica Medicatie

Antibiotica werkingsmechanismen

• Penicillinen, cefalosporinen, carbapenems: β–lactamantibiotica.
  • Remmen synthese van peptidoglycaan → verzwakte bacteriële celwand → cellysis en celdood
  • Bactericide bij snelgroeiende bacteriën
  • Clavulaanzuur: remt β-lactamase
  • Tazobactam: remt β–lactamase, beschermt piperacilline tegen β–lactamasen
  • Orale cefalosporine: Cefalexine 4dd 500mg po (bijv 14 dagen). Indicaties bijv pneumonie, faryngitis, tonsillitis, sinusitis of otitis media^[1]
    • Ook: cefaclor
• Fluorochinolonen (ciprofloxacine, ofloxacine, levofloxacine, moxifloxacine)
  • beïnvloeden bacteriële DNA-synthese door remming van het DNA-gyrase. Hierdoor geen duplicatie; bactericide
  • Cave achilles tendinopathie, peesruptuur. Zeldzame maar serieuze reactie (1 op 250-1000). Direct stoppen, niet opnieuw proberen^[2]
  https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4238198/
• Macroliden (azitromycine, claritromycine, erytromycine)
  • remmen eiwitsynthese door binding 50S–subunit van bacteriële ribosomen
  • meestal bacteriostatisch, afh lokale concentratie en bacteriesoort ook bactericide werken.
• Lincosamiden (alleen clindamycine)
  • bacteriostatisch
  • werking tegen Gram-positieve aerobe en een groot aantal anaerobe bacteriën
  • 50S-subunit van het bacteriële ribosoom, beïnvloedt opbouw ribosoom en translatieproces (dus eiwitsynthese)
  • Tussen clindamycine en macroliden bestaat gedeeltelijke kruisresistentie
  • Gevoelig: s. aureus, s. pneumoniae, GAS, GBS, Cutibacterium acnes, anaeroben, Chlamydia trachomatis, Chlamydia pneumoniae, Gardnerella vaginalis
    
    • Resistentie: MRSA, s. pneumoniae (penicilline-resistente stammen)
    • Clindamycine 600mg 3 dd 5, 7 of 10 dagen
• Tetracyclinen (tetracycline, doxycycline)
  
  • remmen eiwitsynthese door reversibele binding 30S– en 50S–subunits van bacteriële ribosomen.
  • meestal bacteriostatisch, afh lokale concentratie en bacteriesoort ook bactericide werken.
  • doxycycline orale beschikbaarheid ca 100%, tetracycline 70-80%
  • Cave interactie met calcium-, ijzer-, magnesium- en zinkzouten (3+/4+ ionen): (sterk) verminderde absorbtie. >2 uur voor of >4 uur na Ca innemen.
• Miconazol remt synthese ergosterol (voor opbouw celmembraan schimmel/gist). Werkt enigszins tegen enkele Gram-positieve bacteriën.
• Chlooramfenicol
  • breed spectrum, bacteriostatisch. 50S–subunit van het bacteriële 70S–ribosoom, verhindert synthese polypeptiden.
  • Gewoonlijk gevoelig: Streptococcus α–haemolyticus, Streptococcus β–haemolyticus, Streptococcus pneumonia, Staphylococcus aureus (sommige stammen), Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, Neisseria gonorrhoeae (ook penicillinasevormend), Neisseria meningitidis, de Rickettsia spp., Chlamydia spp. en Mycoplasma spp.
  • Matig gevoelig zijn: Staphylococcus aureus (sommige stammen), Escherichia coli, Shigella sonnei.
• Ofloxacine (fluorchinolon)
  • Reserve-antibioticum. Beïnvloedt DNA-synthese door remming bacteriële DNA-gyrase.
  • Ernstige ooginfecties zoals keratitis en Pseudomonas-infecties, traumatische cornea-erosie, na verwijdering van corpus alienum, of roestring bij contactlensdragers.
  • Doorgaans gevoelig: Staphylococcus aureus (meticilline-gevoelige stammen, MSSA), Haemophilus influenzae, enterobacteriaceae (Escherichia coli, Serratia marcescens, Enterobacter cloacae, Klebsiella pneumoniae, Klebsiella oxytoca, Proteus mirabilis), Acinetobacter baumannii, Acinetobacter iwoffi en Moraxella catarrhalis.
  • Resistentie mogelijk bij: Staphylococcus aureus (MRSA), coagulase-negatieve stafylokokken, Streptococcus pneumoniae, Enterococcus spp. en Pseudomonas aeruginosa.

Middelen per ziekteverwekker

• Antibioticakaart link

Specifiek

Listeria monocytogenes gram-positieve staaf, gevoelig voor amoxicilline en cotrimoxazol.
Klebsiella kan behandeld worden met normale kuur nitrofurantoine.
Pseudomonas: ciprofloxacin 750mg 2dd. (ipv 500mg 2dd) ged 2 wk.^[4]
Pneuomococcen: redelijke dekking door levofloxacine.
Streptococcen: gevoelig voor amoxicilline, clindamycine, mupirocine
       GBS alleen gevaarlijk voor neonaten of immuungecomprommiteerden. Overige asymptomatische dragers niet behandelen. PM bij hardnekkige infecties: diabetes?
Staphylococcen:  fusidinezuur

• Pneumonie CAP, dd pseudomonas: levofloxacine 500mg 2dd. Indien niet leverbaar: augmentin 625mg 3dd + ciprofloxacin 750mg 2dd. ged 7 dagen. Indien onvoldoende verbetering, verlengen tot 10-14 dagen.^[5]
  
• Evt optie bij therapieresistentie: colistine i.v. of verneveling

Acinetobacter spp. can be present in tap water and are normally considered to be contaminants; they are, however, a opportunistic bacteria in immunocompromised patients.^[6]
Toxoplasma gondii (bij HIV): sulfonamiden voor tachyzoïeten (die tijdens de acute fase van de infectie voorkomen). Bradyzoïeten in de weefselcysten blijven vitaal.^[7]. Zwangeren: pyrimethamine.^[8]
→ cotrimoxazol 1dd 960 mg po. Werkt ook voor Pneumocystis pneumonia (PCP/PJP)^[9][10]

Antivirale medicatie

• Influenza/griep (niet-ernstig): geen van de middelen leidt tot betere uitkomsten, muv mogelijk baloxavir (minder ziekenhuisopname en een dag kortere ziekteverschijnselen)^[11]
  • Tamiflu / oseltamivir
  • Kosten: ca €170^[12]
• Baloxavir
  • Baloxavir quickest viral clearance, which is important for decreasing contagion. It also takes the prize for completing the course of therapy, since it is only one dose. The 3 reduce fever duration by half a day, which may result in earlier return to work or school. No significant differences in duration of symptoms or side effects. It comes down to cost. Baloxavir and favipiravir cost at least 3 to 4 times more than oseltamivir.